1. Het Europese perspectief: een onderschatte realiteit
Op Europees niveau neemt het fenomeen van jongeren die informele zorg verlenen toe, maar het blijft vaak buiten het zicht van de autoriteiten.
- Percentage op EU-niveau: Officiële schattingen geven aan dat tussen de 4% en 10% van de kinderen en jongeren in EU-lidstaten zorgtaken binnen het gezin hebben.
- Impact op het onderwijs: Ongeveer 33% van deze jongeren geeft aan dat ze enorme inspanningen leveren of er niet in slagen school en huishoudelijke taken te combineren, wat leidt tot een veel hoger schooluitvalpercentage dan gemiddeld.
- Profiel van de mantelzorger: De meeste jongeren die deze rollen op zich nemen, zijn meisjes , wat de genderongelijkheid ten aanzien van toekomstige carrières en langetermijninkomen in stand houdt.
2. Roemenië: Het epicentrum van kwetsbaarheid onder jongeren
In Roemenië versnellen de economische context en arbeidsmigratie (ouders die naar het buitenland verhuizen) dit fenomeen, waardoor jongeren veel te vroeg volwassen worden.
- Kinderarmoedecijfer: Met 41,5% van de kinderen die risico lopen op armoede en sociale uitsluiting , heeft Roemenië het hoogste percentage in de EU, waardoor 16- tot 17-jarigen gedwongen worden te werken of de rol van 'hoofd van het gezin' op zich te nemen.
- Jongeren die voor broers en zussen zorgen: Een recent onderzoek wijst uit dat ongeveer 20% van de Roemeense adolescenten van 15-17 jaar zorg verleent aan familieleden. Jongeren die voor broers en zussen zorgen, melden een aanzienlijk hoger niveau van huishoudelijke activiteiten dan jongeren die hun grootouders helpen.
- Sociale marginalisatie: Jongeren met kinderen ten laste of jongeren die uit de jeugdzorg komen, worden beschouwd als de categorie met het grootste risico op marginalisatie op de arbeidsmarkt.
"Ouderlijke zorg" – Een verborgen kostenpost voor de toekomst
Wat we in de officiële gegevens zien, is een proces van 'parentificatie': het kind wordt een ouder voor zijn of haar broers en zussen of een verzorger voor volwassenen. Op Europees niveau hebben landen met sterke sociale vangnetten (zoals de Scandinavische landen) veel lagere percentages jonge mantelzorgers, omdat de staat de zorglast op zich neemt.
In Roemenië, waar maatschappelijke ondersteuning ontbreekt, worden 16- tot 17-jarigen het 'vangnet' van het gezin. Deze gedwongen volwording heeft een hoge prijs: een slechte geestelijke gezondheid, sociaal isolement en gemiste onderwijskansen. In de praktijk offeren deze jongeren hun heden op om het voortbestaan van het gezin te verzekeren, met het risico vast te komen zitten in een vicieuze cirkel van armoede waaruit het moeilijk is te ontsnappen zonder tussenkomst van de autoriteiten.
Artikel geschreven door Denisa Dobrin, scholier.