Het wordt beschouwd als een van de grootste sportevenementen ter wereld: het FIFA Wereldkampioenschap voetbal voor mannen.
Tijdens de zomermaanden van WK-jaren houden hele landen hun adem in om hun nationale teams aan te moedigen – en houden ze tegelijkertijd het gastland nauwlettend in de gaten.
Dit jaar vindt het WK plaats in Noord-Amerika, meer specifiek in Canada, Mexico en, momenteel onder vuur liggend, de Verenigde Staten.
Hoe neutraal kan voetbal nu echt zijn? En hoe neutraal is voetbal als de voorzitter van de FIFA de vredesprijs toekent aan de Amerikaanse president – en deze beslissing blijft verdedigen, zelfs na de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro en de talloze tarieven en bedreigingen aan het adres van Groenland en de EU?
De voorzitter van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en voormalig bondskanselier van Duitsland, Annalena Baerbock, vatte de kwestie treffend samen in een interview met de Duitse omroep RTL : "Als er geen basisregels zijn waaraan iedereen zich houdt, kan een WK voetbal niet functioneren."
Wat eerder in Duitsland, een belangrijk voetballand, werd besproken als een mogelijke boycot van het WK, wordt nu ook in het Europees Parlement besproken. In februari 2026 richtte een groep van 19 leden van het Europees Parlement een open brief aan de UEFA :
"De afgelopen jaren, met name tijdens de regering-Trump, hebben de Verenigde Staten beleid gevoerd en retoriek gebruikt die ernstige zorgen baart over het respect voor het internationaal recht, democratische normen en het beginsel van zelfbeschikking."
Ze vervolgden:
"Dergelijke retoriek, of die nu wordt gepresenteerd als onderhandeling of provocatie, weerspiegelt een vorm van machtspolitiek die indruist tegen de waarden die voetbal zou moeten vertegenwoordigen. (…) Een toernooi dat miljarden mensen bereikt, kan niet losgekoppeld worden van zijn politieke context. Elke beslissing over de organisatie van een toernooi geeft een signaal af over wat de internationale voetbalgemeenschap bereid is te accepteren of te negeren."
Ze riepen op tot openlijke kritiek op de FIFA en verwezen naar de voorbeelden van Venezuela en Groenland in verband met de toekenning van de FIFA-vredesprijs aan Donald Trump.
De EU-parlementariërs eisten ook dat er een discussie zou plaatsvinden over mogelijke gevolgen voor de Verenigde Staten – ondanks hun status als bondgenoot – en ze sloten een mogelijke boycot van het WK niet uit.
Europa levert 16 van de 48 deelnemende teams, iets minder dan de helft, en vormt een belangrijke – zo niet de grootste – markt, met verwachte inkomsten van meer dan €30 miljoen in 2026. Europese landen zoals Frankrijk, Duitsland, Spanje, Italië en Engeland vertegenwoordigen meer dan de helft van alle landen die ooit het WK hebben gewonnen.
Het debat over een mogelijke boycot doet sterk denken aan de discussies rond het WK voetbal van 2022 in Qatar, die draaiden om mensenrechtenschendingen.
Het roept de bredere vraag op hoe politiek neutraal voetbal kan zijn – en of Europese teams wel naar een land moeten reizen dat herhaaldelijk dreigementen heeft geuit tegen de soevereiniteit van zijn bondgenoten.
In een verklaring die in januari werd uitgebracht , zei de Duitse voetbalbond het volgende:
“Het uitvoerend comité van de DFB is het ermee eens dat sportpolitieke debatten intern en niet in het openbaar gevoerd moeten worden. Een boycot van het WK 2026 in de VS, Mexico en Canada is (…) momenteel geen onderwerp van discussie.”
Ze voegden eraan toe:
“Wij geloven in de verbindende kracht van sport en in de wereldwijde impact die een WK voetbal kan hebben. Ons doel is om deze positieve kracht te versterken, niet om die te belemmeren.”
De aanvoerder van het Duitse nationale team, Joshua Kimmich, uitte een vergelijkbare mening:
"Ik neem niet langer deel aan politieke discussies," zei Kimmich , verwijzend naar de controverse tijdens het WK 2022 in Qatar rond de 'One Love'-armband die doelman Manuel Neuer droeg. "We hebben gezien dat het niet effectief is als spelers zich te openlijk politiek uitspreken."
Het debat reikt echter veel verder dan Duitsland. Ook in landen als Denemarken, Frankrijk en Noorwegen is de publieke opinie kritisch ten aanzien van deelname. Een van de meest prominente critici die een boycot steunt, is Lise Klaveness, voorzitter van de Noorse voetbalbond (NFF). Zelfs zij geeft echter toe: "Wij geloven niet dat een geïsoleerde boycot door de NFF een effectief middel is om blijvende verandering teweeg te brengen. Juist in deze tijd is het van groot belang dat Europese landen met één stem spreken en eensgezind optreden."
Een terugtrekking meer dan 30 dagen voor aanvang van het toernooi kost 250.000 Zwitserse frank; een latere terugtrekking resulteert in een boete van 500.000 Zwitserse frank. Aanvullende disciplinaire maatregelen kunnen onder meer uitsluiting van toekomstige FIFA-competities omvatten, wat mogelijk gevolgen kan hebben voor deelname aan evenementen zoals het WK vrouwenvoetbal in Brazilië in 2027.
Dergelijke sancties zouden mogelijk vermeden kunnen worden als meerdere landen het toernooi gezamenlijk zouden boycotten. Een algehele boycot blijft echter onwaarschijnlijk, aangezien FIFA in 2026 naar verwachting zo'n negen miljard dollar aan inkomsten zal genereren, die vervolgens aan de nationale voetbalbonden worden uitbetaald.
De grote competities oefenen ook invloed uit op hun nationale bonden en zullen waarschijnlijk geen boycot steunen. De Verenigde Staten vormen een van de meest veelbelovende groeimarkten voor competities zoals de Premier League en de Bundesliga.
Recente ontwikkelingen in de aanhoudende oorlog met Iran hebben de relaties tussen de Verenigde Staten en hun Europese bondgenoten verder onder druk gezet.
Hoewel een boycot door Europese voetbalbonden zeer onwaarschijnlijk blijft, richt de aandacht zich nu op de kijkcijfers: ook Europese kijkers zouden een duidelijk signaal kunnen afgeven door middel van een consumentenboycot en dalende kijkcijfers.