Live

Wielkie Przebudzenie

Rok 2023 był punktem zwrotnym. Zainteresowanie polityką wśród młodych Polaków wyraźnie wzrosło, a prawie jedna trzecia z nich deklaruje wysoki lub bardzo wysoki poziom zainteresowania. Gwałtowny wzrost zainteresowania polityką i uczestnictwa w życiu społecznym nie był przypadkowy; młodzi Polacy odczuwali gniew i frustrację. Doświadczyliśmy inflacji, rosnących cen i wyższych kosztów utrzymania, co doprowadziło do głębokiego rozczarowania polityką rządu. Dla wielu młodych wyborców, w tym dla mnie, oddanie głosu w wyborach parlamentarnych w 2023 roku było sposobem na poparcie partii postępowych i liberalno-społecznych. Głosowanie miało być wyrazem sprzeciwu wobec polityki rządu – formalnym buntem przeciwko retoryce rządowej charakteryzującej się tradycjonalizmem i konserwatyzmem. Ale przede wszystkim my wszyscy, bez względu na wiek i pochodzenie, baliśmy się tego, w co przekształcał się nasz kraj – wadliwej demokracji.

Wielu moich rówieśników obawiało się naruszenia procedur demokratycznych. Według badania United Surveys dla „Dziennika Gazety Prawnej” i RMF FM, 41,2% Polaków podziela obawy, że wyniki wyborów mogą zostać zmanipulowane lub sfałszowane.

Ten niepokój był szczególnie silny wśród zwolenników opozycji, którzy odczuwali głęboki brak zaufania do instytucji państwowych nadzorujących wybory. Ale byliśmy tak zdeterminowani. Nie pozwoliliśmy im na to. Rekordowa liczba obywateli zgłosiła się jako obserwatorzy wyborów. Dziesięć dni przed wyborami Komitet Obrony Demokracji (KOD) , oddolny ruch założony w 2015 roku w celu ochrony praworządności, zrekrutował już 25 000 wolontariuszy do pełnienia funkcji obserwatorów wyborów. To było jak wysłanie wiadomości do tych na górze: „Obserwujemy was”.

Zmiana nadchodzi

Dwa tygodnie przed kluczowymi wyborami, lider Zjednoczonej Opozycji, Donald Tusk, wezwał obywateli na wiec w Warszawie. Wraz z przyjaciółmi wsiedliśmy do przepełnionego pociągu z Lublina do Warszawy. Czuliśmy niepowtarzalną atmosferę wypełniającą przepełnione wagony. Ludzie w różnym wieku trzymali flagi polskie i unijne, uśmiechając się, rozmawiając i śmiejąc. Marsz trwał godzinami. Było nas tak wielu, że momentami staliśmy w miejscu, zasypani tłumem, próbując skręcić na nową ulicę. Teraz, nieco ponad dwa lata później, moja pamięć jest nieco zamazana. Pamiętam jednak uczucie patriotyzmu, które przepełniło mój umysł, uczucie dość wyjątkowe jak na Polaka o lewicowych poglądach. W Polsce patriotyzm został zawłaszczony przez nacjonalizm; niektórzy używają tych słów zamiennie.

„Nadchodzi przełomowy moment w historii naszej ojczyzny. Niech nikt z rządzącej ekipy nie ma złudzeń. Zmiana na lepsze jest nieunikniona”.

— Donald Tusk, Marsz Miliona Serc, październik 2023

Czy zmiana jednak nadeszła?

„Zdecydowanie nie. Przede wszystkim nowy rząd nie spełnił niemal żadnej ze swoich obietnic; wygląda na to, że wygrana w wyborach była dla niego zaskoczeniem, bo przez pierwsze kilka miesięcy prawie nic się nie wydarzyło. Wśród moich rówieśników dominuje poczucie zniechęcenia i przekonanie, że niewiele się zmieniło”.

— Jakub, 24

„Myślę, że większość młodych ludzi oczekiwała liberalizacji przepisów dotyczących aborcji, wprowadzenia związków partnerskich, przywrócenia systemu sądownictwa i rozwiązania kryzysu mieszkaniowego. Obecny rząd nie wdrożył ani jednego rozwiązania w żadnej z tych kwestii”.

— Aleksandra, 23

„Absolutnie nie. Młodzi ludzie chcą nowoczesnego, europejskiego państwa, w którym kwestie takie jak aborcja, eutanazja i prawa osób LGBTQ+ są traktowane w sposób cywilizowany. Rządząca koalicja w dużej mierze popiera „patologiczny” rozwój budownictwa mieszkaniowego. Nie przejmują się tymi problemami”.

— Kacper, 24

Podczas kampanii wyborczej w 2023 roku Donald Tusk opublikował listę 100 polityk , które jego rząd miał zrealizować w ciągu 100 dni. Do grudnia 2025 roku rząd w pełni wdrożył zaledwie 17 z nich, a jednym z najbardziej udanych było odblokowanie funduszy z Planu Odbudowy Unii Europejskiej po pandemii COVID-19 . Z badania przeprowadzonego przez Centrum Badania Opinii Społecznej wynika, że ​​obecnie jedynie 33% Polaków ma pozytywną opinię o rządzie.

Zwrot w prawicę

Oficjalna frekwencja w wyborach prezydenckich w 2025 roku wyniosła 71,63% , bijąc tym samym rekord wszech czasów w wyścigu prezydenckim. Po raz kolejny oczy wszystkich zwrócone były na Polskę. Kogo naród wybierze? Postępowego, proeuropejskiego Rafała Trzaskowskiego, czy radykalnego nacjonalistę Karola Nawrockiego?

W kolejnych miesiącach kampanii z szafy Karola Nawrockiego wyłaniały się coraz to nowe trupy. Kandydat o poglądach konserwatywnych został oskarżony o dostarczanie prostytutek gościom sopockiego Grand Hotelu , pracując jako ochroniarz, co potwierdzili dziennikarze portalu Onet.pl. Kolejne śledztwo ujawniło, że w 2009 roku Nawrocki brał udział w zakrojonej na szeroką skalę, nielegalnej, zaaranżowanej bójce ulicznej między radykalnymi kibicami Lechii Gdańsk i Lecha Poznań – fakt, który później potwierdził, określając ją jako „szlachetną, męską walkę”.

„Wielu twierdzi, że Nawrocki nie wygrał tyle, ile stracił Trzaskowski.”

— Kacper, 24

Pomimo skandali, Nawrocki wygrał wybory prezydenckie niewielką przewagą 50,89%. Ankietowani wyborcy zarzucali Trzaskowskiemu zbytnie skupianie się na krytykowaniu rywali kosztem własnego programu. Jego postrzegana niejednoznaczność w kontrowersyjnych kwestiach ostatecznie sprawiła, że ​​wielu uznało go za nic niewartego.

Zniszczony front

Koalicja rządząca słabnie. Narasta niezadowolenie społeczne, a najnowszy sondaż Politico wskazuje na ponurą rzeczywistość: dwaj mniejsi partnerzy rządu (Polska 2050 i PSL) tracą poparcie, walcząc nawet o przekroczenie 5% progu wyborczego. Jednocześnie rośnie poparcie dla skrajnie prawicowej Konfederacji i Konfederacji Korony Polskiej (KKP). Obie partie są radykalne, w dużej mierze eurosceptyczne i zdecydowanie konserwatywne w kwestiach społecznych. Według badania „Stan Młodzieży 2025” Fundacji Ważne Sprawy, Konfederacja może stać się liderem wśród młodych wyborców, zdobywając 26% poparcia respondentów.

„Nie chcemy Żydów, homoseksualistów, aborcji, podatków i Unii Europejskiej”.

— Sławomir Mentzen, współlider Konfederacji, 2019

Dokładnie te słowa padły w 2019 roku podczas dyskusji o strategii kampanii. Dziś Mentzen próbuje przedstawić to przemówienie jako „błąd młodości”, kierując uwagę opinii publicznej na liberalne reformy gospodarcze. Jednak pod viralowymi filmami na TikToku, rdzeń partii pozostaje niezmieniony. W 2025 roku, gdy w internecie pojawiły się nagrania z gdańskiego meczetu, na których miejscowi muzułmanie, w tym polscy Tatarzy, gromadzą się na modlitwach świątecznych, Mentzen wydał niepokojące oświadczenie:

„Musimy natychmiast zamknąć granicę dla imigrantów z krajów muzułmańskich! … Musimy rozpocząć deportacje zamiast próbować ich integrować!”

— Sławomir Mentzen, współlider Konfederacji, 2019

Dlaczego młodzi Polacy mieliby zwrócić się ku tradycjonalistycznej Konfederacji, skoro jeszcze kilka lat temu opowiadali się za w dużej mierze liberalną reformą? To wynik niespełnienia większości obietnic kampanii wyborczej w 2023 roku. Młodzi Polacy nadal zmagają się z wysokimi cenami w obliczu kryzysu kosztów utrzymania, który rozprzestrzenia się w Europie . Z badania przeprowadzonego przez Habitat for Humanity Poland wynika, że ​​60% Polaków wydaje ponad 30% swojej pensji na czynsz i inne koszty związane z mieszkaniem. Tradycjonalizm i konserwatyzm zwyciężyły, a Tusk obawiał się utraty poparcia bardziej prawicowych wyborców, którzy wstrzymywali się od otwartego wprowadzania liberalnych reform.

Czy tak naprawdę będzie wyglądać przyszłość Polski? Być może, jeśli rządząca koalicja nadal będzie przymykać oczy na alarmujące sondaże. Młodzi ludzie czują, że nie ma już innej opcji niż to, co pozostało, czyli radykalne partie.

Prawie 81% młodych obywateli jest przekonanych, że

Rząd w swojej polityce priorytetowo traktuje osoby starsze.

To niekoniecznie zwrot w prawicę, ale raczej apel do rządu, by zaczął zwracać uwagę na nasze interesy. Jedno jest pewne: nie możemy pozwolić, by skrajna prawica stała się nową normą. Czas się obudzić, Panie Premierze. Zanim będzie za późno.

​

Napisany przez

Kształt rozmowy

Czy masz coś do dodania do tej historii? Jakieś pomysły na wywiady lub kąty, które powinniśmy zbadać? Daj nam znać, jeśli chcesz napisać kontynuację, kontrapunkt lub podzielić się podobną historią.

Napisz artykuł z kontrargumentami Napisz powiązany artykuł