„Nikt nie jest ponad prawem”

Prezydent USA Donald Trump trzyma podpisany dokument wykonawczy, siedząc przy biurku Resolute w Gabinecie Owalnym.

Jako Europejczyk obserwujący amerykańską politykę z zewnątrz, najbardziej uderza mnie w Donaldzie Trumpie nie jego osobowość, ale częstotliwość, z jaką kwestionowano lub całkowicie ignorowano ścisłe granice prawne.

Co pokazują działania prezydenta

Trzy przykłady zaniedbań Donalda Trumpa w kwestii przestrzegania prawa, które można było zaobserwować nie tylko w ciągu ostatniego roku, ale również w trakcie jego pierwszej kadencji prezydenckiej, to:

• Podważył rolę Kongresu: mimo że urząd prezydenta ma rzekomo władzę wykonawczą, Trump zinfiltrował władzę ustawodawczą Kongresu , systematycznie ją osłabiając poprzez kontrolowanie wydatków rządowych, regulowanie handlu i ceł, autoryzowanie wojny i sił zbrojnych oraz zwalnianie przywódców niezależnych agencji, których zazwyczaj nie może zwolnić sam prezydent. Takie działania prezydenta są wprost sprzeczne z prawem, ponieważ Artykuł I Konstytucji Stanów Zjednoczonych wyraźnie przyznaje Kongresowi nadrzędne uprawnienia (Constitution Annotated, nd).
• Związane z wyborami: Kilkakrotnie twierdził, że jest przeciwny wyborom w różnych okolicznościach, ostatnio w przypadku wyborów uzupełniających, ponieważ w wywiadzie dla agencji Reuters zasugerował, że „[USA] w ogóle nie powinny organizować wyborów uzupełniających”, twierdząc, że stawia to jego partię w trudnej sytuacji. Chociaż jest to zakazane przez Konstytucję na mocy 22. poprawki, zaznaczył, że nie żartuje, mówiąc o osiągnięciu trzeciej kadencji, twierdząc, że „istnieją metody, które mogłyby to zrobić”.
• Impeachmenty w poprzedniej kadencji: W przeszłości Trump był dwukrotnie poddawany impeachmentowi (w 2019 i 2021 roku). Pierwszy przypadek dotyczył nadużycia władzy poprzez wywieranie presji na Ukrainę i ukrywanie dokumentów oraz zeznań przed Kongresem. Jednak gdy Senat przeprowadził proces, aby zdecydować o skazaniu Trumpa, po tym jak Izba Reprezentantów zagłosowała za oskarżeniem go o niewłaściwe postępowanie, senatorowie niestety zdecydowali się uznać go za niewinnego. Zatem impeachment nie doprowadził wówczas do bezpośredniego usunięcia prezydenta ze stanowiska. Trump został po raz drugi poddany impeachmentowi przez Izbę Reprezentantów 13 stycznia 2021 roku. Izba przyjęła jeden artykuł impeachmentu przeciwko Trumpowi: podżeganie do powstania, co uczyniło go jedynym urzędnikiem federalnym poddanym impeachmentowi dwukrotnie. Mimo że przypadki te nie stanowią bezpośredniego naruszenia Konstytucji, pokazują, jak łatwo granice konstytucyjne, które zapobiegają zdobyciu przez jednego człowieka nadmiernej władzy, mogą zostać zignorowane, jeśli cieszy się on dużym poparciem swojej partii, a prawo traktowane jest raczej jako sugestia niż granica, której nie należy przekraczać.
• Używanie ICE do deportacji ludzi i naruszania ich praw: Brutalny proces imigracyjny, z którego korzysta prezydent, aby przyspieszyć proces deportacji, jest sprzeczny z Konstytucją, ponieważ pomija prawo obywateli do należytego procesu, co jasno wynika z Piątej Poprawki, która stanowi, że „nikt nie może być pozbawiony życia, wolności lub własności bez należytego procesu prawnego”. Ponieważ agenci siłą wdzierali się do domów ludzi bez nakazu sądowego ( co jest sprzeczne z Czwartą Poprawką ) i zabijali i napadali na wiele osób, nie mając żadnego immunitetu konstytucyjnego ani prawa do tego, plan deportacji Trumpa nie tylko wywołał niepokój, ale także utratę nadziei, ponieważ Amerykanie obserwują, jak łatwo ludzie władzy mogą zaniedbać porządek kraju, po prostu znajdując się w takiej sytuacji (Constitution Annotated, nd).

Beznadzieja nie jest odpowiedzią

Jednak beznadzieja nieuchronnie prowadzi do bezczynności, a bezczynność pozwala na dalsze utrzymywanie się nadużyć. Obywatele amerykańscy nie powinni pozostawać bierni i akceptować nadużyć władzy, niezależnie od piastowanego urzędu. Systemy demokratyczne funkcjonują tylko wtedy, gdy są aktywnie wykorzystywane – poprzez głosowanie, protesty i wolność słowa – zanim narzędzia te zostaną osłabione lub usunięte.

Prawo nie jest abstrakcyjną ideą. Jest definiowane przez działania tych, którzy je popierają w teraźniejszości. Choć prawo powinno być zawsze osadzone w systemie politycznym, może stracić znaczenie, jeśli obywatele uznają jego egzekwowanie za opcjonalne lub łatwo negocjowalne.

Co mogą zrobić obywatele

Dlatego właśnie trwające wybory uzupełniające mają tak duże znaczenie. Kontrolowanie przez większość Kongresu przez osoby spoza Partii Republikańskiej to podstawa mechanizmów chroniących demokrację, takich jak śledztwa i impeachment, które pozwalają na ustalenie lojalności wobec osób bezpartyjnych. Jeśli Izba Reprezentantów dysponuje instytucjonalną niezależnością, może wnieść oskarżenie przeciwko prezydentowi, jeśli ten dopuści się nadużycia władzy. Jeśli sprawa trafi do Senatu, senatorowie będą mogli głosować nie tylko za usunięciem z urzędu, ale także za pozbawieniem go możliwości sprawowania w przyszłości funkcji federalnych.

Zatem obecne wybory to coś więcej niż tylko walka Demokratów z Republikanami. Chodzi o ochronę porządku konstytucyjnego i zapewnienie, że nie będzie możliwości koncentracji władzy w rękach jednej osoby lub partii.

Wzywam Amerykanów do oddania głosu z myślą o tym: abyście jako obywatele nadal żyli w demokracji, gdzie rząd może interweniować w przypadku naruszenia prawa. Ponieważ Stany Zjednoczone mają tak wielki wpływ na gospodarkę i sytuację polityczną na świecie, wpływ ten wiąże się z wielką odpowiedzialnością. A decyzje, których teraz dokonujecie, mogą mieć dalekosiężne konsekwencje wykraczające poza granice kraju.