We kunnen niet allemaal CEO zijn.

Wie houdt de samenleving draaiende?

Het probleem is niet het ondernemerschap zelf, maar de cultuur waarin iedereen tegelijkertijd aan een baan én hoger onderwijs probeert te ontsnappen om zo snel mogelijk geld te verdienen. Want als iedereen de baas wil zijn, wie blijft er dan over voor het daadwerkelijke werk dat de maatschappij draaiende houdt?

Deze culturele verschuiving is zichtbaar in de data. Uit enquêtes blijkt dat tussen de 60 en 80% van Generatie Z aangeeft op een gegeven moment een eigen bedrijf te willen starten of als zelfstandige aan de slag te willen gaan, en bijna de helft zegt de voorkeur te geven aan zelfstandig ondernemerschap boven een traditionele baan. Onafhankelijkheid is de definitie van succes geworden. Maar een samenleving kan niet functioneren als iedereen tegelijkertijd onafhankelijk wil zijn, omdat niemand volledig zelfvoorzienend is.

De pandemie heeft ons iets laten zien wat we heel snel waren vergeten. Toen de wereld stilviel, was de samenleving niet afhankelijk van influencers, dropshippers of mensen die online cursussen over passief inkomen verkochten. Ze was afhankelijk van zorgmedewerkers, leraren, ingenieurs, bouwvakkers, onderzoekers, logistieke medewerkers en mensen die in de voedselvoorzieningsketens werkten. Zij waren het die ziekenhuizen draaiende hielden, steden in beweging en de toeleveringsketens op gang brachten.

Tijdens COVID-19 begonnen veel landen de term 'essentiële werknemers' te gebruiken. Volgens rapporten van de OESO werd ongeveer 30% van de beroepsbevolking als essentieel beschouwd – wat betekent dat bijna een derde van de samenleving werk verrichtte dat niet kon worden stopgezet, niet op afstand kon worden gedaan en niet kon worden vervangen door een persoonlijk merk en een laptop op het strand.

Tegelijkertijd kampen veel van deze essentiële sectoren in heel Europa met personeelstekorten. Volgens arbeidsmarktrapporten van de Europese Commissie behoren de gezondheidszorg, de ingenieursbranche, de bouw en technische beroepen tot de sectoren met de grootste tekorten aan arbeidskrachten. Banen die de samenleving draaiende houden, zijn dus vaak de banen die steeds minder mensen willen doen.

Hier loopt het geromantiseerde idee dat iedereen ondernemer moet worden spaak, want een samenleving kan niet functioneren als iedereen de baas wil zijn, maar niemand de ingenieur, de verpleegkundige, de leraar, de technicus of de bouwer. Een samenleving kan niet alleen draaien op oprichters, consultants en contentmakers.

Het stimuleren van ondernemerschap is goed beleid. Maar een samenleving heeft ook mensen nodig die géén bedrijven oprichten, want zonder hen zouden er geen bedrijven zijn om te leiden.

Medisch personeel dat training krijgt in procedures voor intensieve zorg tijdens COVID-19-bestrijdingsoperaties. Wikimedia Commons – Foto van het Amerikaanse Korps Mariniers door Staff Sgt. Jordan E. Gilbert (24 april 2020).

Ren je naar de vrijheid toe of vlucht je weg van je werk?

Het is ook belangrijk om de reden voor deze verschuiving te begrijpen. Veel jongeren kiezen niet alleen voor ondernemerschap vanwege sociale media, maar omdat traditioneel werk niet langer zo stabiel of aantrekkelijk lijkt als voor voorgaande generaties.

In veel landen zijn de lonen zeer langzaam gestegen, terwijl de kosten van levensonderhoud – met name huisvesting – veel sneller zijn toegenomen dan de inkomens . De reële lonen in veel OESO-landen liggen na inflatiecorrectie nog steeds onder het niveau van vóór 2021. Tegelijkertijd leeft ongeveer 52% van Generatie Z van salaris tot salaris en hebben velen moeite om hun maandelijkse uitgaven te dekken. Uit enquêtes blijkt ook dat ongeveer 60% van Generatie Z gelooft dat een traditionele baan van 9 tot 5 hen niet zal helpen hun financiële doelen te bereiken.

In deze context begint ondernemerschap minder op een trend te lijken en meer op een reactie op economische druk en onzekere arbeidsomstandigheden.

Jongeren zijn niet lui en ze zouden niet bekritiseerd moeten worden omdat ze flexibiliteit, onafhankelijkheid en een betere balans tussen werk en privéleven willen. Het probleem is niet dat te veel mensen vrijheid willen. Het probleem is dat we zijn gaan geloven dat ondernemerschap de enige manier is om dat te bereiken.

De aantrekkingskracht van eigen baas zijn

Gezien de onzekerheid van een traditionele baan van 9 tot 5, kan ondernemerschap ongelooflijk aantrekkelijk zijn. Het biedt onafhankelijkheid, de mogelijkheid om je eigen tijd in te delen, persoonlijke groei, kansen om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en de mogelijkheid om te werken aan iets waar je echt om geeft. In plaats van het bedrijf van iemand anders op te bouwen, bouw je je eigen bedrijf. In plaats van te wachten op een promotie, werk je gewoon meer uren per week en verdien je meer. Voor veel mensen draait ondernemerschap niet alleen om geld, maar ook om autonomie, creativiteit en de wens om controle te hebben over je eigen tijd en werk.

Ondernemerschap dwingt mensen ook om snel te leren. Wanneer je je eigen project of bedrijf runt, doe je niet slechts één taak. Zoals ondernemer Mark Cuban ooit zei: "Als je een bedrijf start, moet je alles leren – verkoop, marketing, financiën, bedrijfsvoering. Je kunt niet zeggen: 'dat is niet mijn taak'." In die zin kan ondernemerschap een van de snelste manieren zijn om professionele vaardigheden te ontwikkelen en praktijkervaring op te doen.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel jongeren zich tot dit pad aangetrokken voelen. Uit enquêtes blijkt dat meer dan 72% van Generatie Z flexibiliteit en onafhankelijkheid belangrijker vindt dan de stabiliteit van een traditionele carrière, en velen zeggen liever hun eigen baas te zijn dan in een hiërarchisch bedrijfssysteem te werken. Ondernemerschap belooft precies dat: controle, flexibiliteit en het gevoel dat je werk je direct ten goede komt.

In de beste gevallen draait ondernemerschap om het opbouwen van iets betekenisvols, het oplossen van problemen en het creëren van kansen, niet alleen voor jezelf, maar uiteindelijk ook voor anderen.

Dit is echter slechts een deel van het verhaal.

De kant van ondernemerschap die niemand online deelt.

Ondernemerschap wordt op sociale media gepresenteerd als vrijheid — vrijheid van bazen, strakke schema's en een baan in het bedrijfsleven. Maar wat sociale media niet laten zien, is dat je, als je voor jezelf werkt, niet aan je werk ontsnapt, maar er juist meer van krijgt. Je bent de baas, maar je bent ook de werknemer, de boekhouder, de marketeer, de manager en de persoon die verantwoordelijk is als er iets misgaat.

Financiële instabiliteit is een van de grootste uitdagingen voor ondernemers. Rapporten tonen aan dat ongeveer 90% van de startups faalt, wat betekent dat ondernemerschap voor de meeste mensen niet eindigt met een strand en een Ferrari, maar met schulden, stress en een nieuwe start. Wanneer je voor een bedrijf werkt, is het risico verdeeld over de hele organisatie. Wanneer je voor jezelf werkt, is het risico volledig geconcentreerd op één persoon: jezelf.

Tegelijkertijd zegt ongeveer 62% van Generatie Z dat ze al een bedrijf runnen of van plan zijn er een te starten, en slechts ongeveer 47% van de ondernemers onder Generatie Z heeft een universitaire opleiding. Sommigen slagen hierin. Maar voor anderen betekent deze beslissing een zeer groot risico nemen zonder vangnet. Als het bedrijf faalt en ze geen diploma, geen formele kwalificatie en geen werkervaring hebben om op terug te vallen, kan opnieuw beginnen erg moeilijk zijn. Ondernemerschap gaat niet alleen over wat je wint, maar ook over wat je riskeert te verliezen.

Er is ook een psychologische kant aan ondernemerschap waar op sociale media zelden over gesproken wordt. Studies tonen aan dat mensen die zelfstandig ondernemer worden gemiddeld 24% meer stress ervaren dan mensen die in loondienst blijven. Onderzoek wijst uit dat veel ondernemers last hebben van burn-out, angst en constante druk. Als je voor een bedrijf werkt, kun je je werk op kantoor achterlaten. Maar als je voor jezelf werkt, volgt het werk je overal – omdat het bedrijf volledig van jou afhankelijk is.

Tegelijkertijd heeft sociale media het makkelijker gemaakt om vanuit huis een bedrijf te starten, maar het heeft ook een extra laag druk met zich meegebracht. Veel moderne bedrijven zijn afhankelijk van het aanspreken van socialemedia-algoritmes om hun product door zoveel mogelijk mensen te laten zien. Algoritmes bepalen wat mensen zien, waar ze op klikken en uiteindelijk wat geld oplevert. Dit creëert een gevaarlijke situatie waarin sommige ondernemers stoppen met het ontwikkelen van producten die echte problemen oplossen en in plaats daarvan content gaan creëren om te overleven binnen het algoritme. In die wereld wordt succes niet langer afgemeten aan hoe nuttig je product is, maar aan hoe zichtbaar je online bent.

Ondernemerschap kan daarom een ​​soort valkuil worden. Je verlaat je 9-tot-5-baan om niet voor een baas te hoeven werken, maar uiteindelijk werk je voor iets veel onvoorspelbaarders: de markt, de klanten en zelfs het algoritme.

Een vaste baan kan je stabiliteit bieden, maar je vrijheid beperken. Ondernemerschap geeft je vrijheid, maar neemt je stabiliteit weg.