U bent een Griek die in het buitenland woont en wilt uw stem uitbrengen: stemmen per post kan de oplossing zijn.

Stemmen per post is niet nieuw in Griekenland. De geschiedenis ervan gaat terug tot 1975, toen de Griekse grondwet voor het eerst verwees naar de invoering van een wet die definieerde hoe kiezers in het buitenland hun stemrecht konden uitoefenen. Na jaren van overleg en discussies werd in de meest recente grondwetsherziening in 2019 een nieuwe paragraaf toegevoegd aan artikel 54, waardoor de wetgever meer flexibiliteit kreeg met betrekking tot het stemrecht van burgers die buiten Griekenland wonen en waardoor het voor het eerst mogelijk werd om een ​​of meer kiesdistricten in te stellen voor Grieken die in het buitenland wonen.

Bij de Europese verkiezingen van 2024 werd voor het eerst stemmen per post mogelijk gemaakt voor iedereen die daar gebruik van wilde maken, ongeacht hun woonplaats. In totaal registreerden 202.000 kiezers in en buiten Griekenland zich om per post te stemmen, van wie 50.204 uit het buitenland kwamen; uiteindelijk brachten 36.645 hun stem uit.

Grieken in het buitenland stemden niet veel anders dan hun medeburgers in Griekenland. Nieuwe Democratie (ND) behaalde de meeste stemmen met 40,17% en 14.455 stemmen. Het belangrijkste verschil was dat linkse partijen beter presteerden bij het stemmen per post, terwijl extreemrechtse partijen het slechter deden, ondanks de aanvankelijke vrees dat stemmen per post rechtse partijen zou bevoordelen, omdat Grieken in de diaspora – met name die in Australië en de VS – vaak de reputatie hebben conservatiever te zijn dan Grieken op het vasteland.

Zo behaalde de partij MeRA25 van Yanis Varoufakis bijvoorbeeld de derde plaats bij de poststemmen met 9,22% en 3.318 stemmen, maar presteerde overall aanzienlijk slechter, met een negende plaats en 2,54%, waardoor ze geen zetel in het Europees Parlement wist te bemachtigen. Daarentegen deed de Griekse Oplossing van Kyriakos Velopoulos het erg slecht bij de poststemmen, met een zevende plaats en 2,37% en 852 stemmen, hoewel de partij het aanzienlijk beter deed onder de kiezers in Griekenland, waar ze vierde werd met 9,30% en twee zetels in het Europees Parlement won.

Sindsdien is het Griekse politieke toneel veranderd, met de opkomst van nieuwe politieke partijen, zoals Kinima Dimokratias van Stefanos Kasselakis, en de nog naamloze partijen van de voormalige premiers Alexis Tsipras en Antonis Samaras, en van activiste Maria Karystianou, de moeder van een van de 57 slachtoffers van de Tempi-treinramp. Al deze partijen dingen mee naar een zetel in het Griekse parlement tijdens de nationale verkiezingen van 2027, die belangrijker zijn dan de Europese verkiezingen; daarom zal het aantal Grieken in de diaspora dat gaat stemmen waarschijnlijk toenemen.

Op 4 maart keurde het Griekse parlement een wetsvoorstel goed dat Grieken in het buitenland in staat stelt per post te stemmen bij nationale verkiezingen, na een reeks uitstellen en controverses. De belangrijkste grondwettelijke bepalingen over stemmen per post werden met een tweederde meerderheid aangenomen: 201 parlementsleden stemden voor, gesteund door de regeringspartij Nieuwe Democratie (PASOK), vier parlementsleden van de partij van Kasselakis en een aantal onafhankelijke parlementsleden. Een bepaling voor de onmiddellijke invoering van een speciaal kiesdistrict voor kiezers in het buitenland behaalde echter niet de vereiste tweederde meerderheid en zal naar verwachting pas over ongeveer 18 maanden van kracht worden.

"De afgelopen dagen is er weer een belangrijke hervorming door het parlement aangenomen. Vanaf de volgende nationale verkiezingen kunnen Grieken in het buitenland per post stemmen vanuit hun woonplaats, net zoals bij de Europese verkiezingen. Ze hoeven dan niet meer kilometers te reizen naar het dichtstbijzijnde stembureau." Dat zei de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis in een video op sociale media.

"De stem van een [Griekse] burger in Melbourne, Londen of Toronto weegt even zwaar als de stem van een burger in Athene, Thessaloniki of Heraklion. Dat is volkomen natuurlijk. Gelijke democratische rechten voor alle Griekse vrouwen en mannen, waar ze ook wonen," merkte hij op.

"De goedkeuring van dit wetsvoorstel zal geen overwinning zijn voor de regering, maar voor alle Grieken in het buitenland die van Griekenland houden en willen bijdragen aan de ontwikkeling ervan", zei minister van Binnenlandse Zaken Theodoros Livanios op 19 februari tijdens de gezamenlijke vergadering van de commissies voor openbaar bestuur en Hellenisme in de diaspora.

De methode zal vergelijkbaar zijn met die van de Europese verkiezingen van 2024. Kiezers in het buitenland brengen alleen het onaangekruiste stembiljet van hun gekozen partij uit (net als bij de stemming in de consulaten in 2023), en partijen moeten minstens één kandidaat uit de diaspora op de eerste drie plaatsen van hun lijst hebben. Deze stemmen tellen mee voor het nationale totaal voor de zetelverdeling, ook bij eventuele vervroegde herverkiezingen. Er is ook een nieuw kiesdistrict voor overzeese kiezers met drie zetels goedgekeurd, maar dit treedt pas minstens 18 maanden na de volgende verkiezingen in werking, omdat het niet tegelijk met de poststemming op 4 maart is goedgekeurd.

Concreet zal de verdeling van alle 300 parlementszetels worden bepaald door het totale aantal stemmen dat elke partijcombinatie ontvangt in alle kiesdistricten, inclusief het nieuwe kiesdistrict voor Grieken in het buitenland. De drie zetels in het kiesdistrict voor de Griekse diaspora zullen op exact dezelfde manier worden verdeeld als in de andere kiesdistricten met drie zetels (bijvoorbeeld Argolis, Laconië, Arcadië, Boeotië). Ze zullen worden gekozen uit de pool van nationale parlementsleden, die zal worden teruggebracht van 15 , zoals nu het geval is, naar 12, zoals traditioneel het geval was.

De reacties

Het wetsvoorstel kreeg zowel positieve als negatieve reacties in de Griekse media. Zo noemde de in de VS gevestigde Griekstalige krant The National Herald stemmen per post voor Grieken in de diaspora "een van de belangrijkste gebeurtenissen in de moderne geschiedenis van Griekenland", omdat het bevestigt dat de grenzen van Griekenland zich veel verder uitstrekken dan het vasteland en dat de diaspora een integraal onderdeel van het land is en daarom dezelfde stemrechten zou moeten hebben als Grieken op het vasteland. De linkse Griekse krant "I Efimerida Ton Syntakton" daarentegen beschreef het als een "brief tegen de democratie ", met het argument dat nationale verkiezingen vatbaarder zouden zijn voor manipulatie en fraude en dat het de privacy van de kiezers schendt.

Bovendien behoorde de Griekse Communistische Partij (KKE) tot degenen die tegen het wetsvoorstel stemden. Secretaris-generaal Dimitris Koutsoumpas bekritiseerde het systeem van stemmen per post als "vol met mazen" en betoogde dat het "de onmiddellijkheid of integriteit van de stemming niet garandeert". Hij waarschuwde: "Het is onmogelijk om met zekerheid te weten of iedereen de envelop zelf invult, zonder mogelijke waarnemers of dwang." Koutsoumpas merkte ook op dat er talloze klachten waren, zowel in Griekenland als in het buitenland, over enveloppen die vertraagd of beschadigd aankwamen, waardoor sommige stemmen niet werden geteld zonder dat de kiezer daar iets aan kon doen. Ook Nieuw Links sprak zich uit tegen het wetsvoorstel over stemmen per post.

Stemmen per post verschilt aanzienlijk in Europa. Sommige landen staan ​​elke burger toe om per post te stemmen, puur uit gemaksoverwegingen, terwijl andere landen dit beperken tot specifieke omstandigheden of het uitsluitend toestaan ​​aan burgers die in het buitenland wonen.

In Duitsland is stemmen per post erg populair: ongeveer 18,5 miljoen mensen – zo'n 37% van het electoraat – stemden per post bij de federale verkiezingen van 2025. Kiezers ontvangen automatisch een stembiljet en kunnen eenvoudig online of per post een stembiljet aanvragen.

In Zwitserland is stemmen per post de standaard. Alle kiezers zijn stemgerechtigd en ontvangen hun stemmateriaal automatisch weken van tevoren per post.

In Oostenrijk en Spanje is stemmen per post voorbehouden aan kiezers die verwachten afwezig te zijn of om andere redenen niet in staat zijn om persoonlijk hun stem uit te brengen op de verkiezingsdag.

In Finland, Frankrijk, Italië, Zweden, Estland en nu ook Griekenland is stemmen per post alleen mogelijk voor burgers die buiten het land wonen.