Live

“Je kunt niet van brood alleen leven.”

Die woorden staan ​​op de zijkant van een huis in een van de mooiste Bulgaarse bergdorpjes – Kovachevitsa. En ze betekenen niet dat je af en toe een biefstuk nodig hebt. De ware betekenis ervan is dat je je leven niet alleen kunt besteden aan het voeden van je lichaam. Je moet ook je ziel voeden. Hoe doe je dat? Met muziek, poëzie, kunst, films en ervaringen.

Afbeelding van Bulgarije, Kovachevitsa en het Rhodopegebergte. Bron: Pixabay, fotocredit: mon83bg

Is het u opgevallen hoe politici en experts op tv over de Europese Unie praten? We horen ze praten over handel, regelgeving, begrotingen, cohesiefondsen, de interne markt, enzovoort. Hoewel belangrijk, zijn deze onderwerpen net als het brood in het bovenstaande verhaal – een verenigd Europa kan er niet alleen op overleven. Waarom niet? Omdat je niet verliefd kunt worden op de interne markt. Je kunt geen lied schrijven over een regelgevende richtlijn. Je kunt niet dansen op het ritme van het cohesiebeleid.

Wat mensen diep raakt, wat ons een gevoel van verbondenheid geeft, is cultuur. De kunst, literatuur, muziek, dans, het eten, de verhalen en tradities die grenzen overstijgen, nieuwsgierigheid opwekken en empathie bevorderen. Dat is wat mensen in heel Europa op een betekenisvolle manier met elkaar kan verbinden. Als we over cultuur spreken, spreken we over nieuwsgierigheid. Een Frans chanson, een Bulgaarse volksdans, een Nederlandse designexpositie, een Spaanse tapas-traditie – al deze ervaringen nodigen je uit om een ​​grens over te steken: geografisch, taalkundig, cultureel. Daardoor begin je te zien dat de 'andere kant' er eigenlijk best interessant uitziet en dat het uiteindelijk niet zo heel anders is.

Europa als gemoedstoestand

Europese instellingen en politici willen dat mensen zich bekommeren om het beleid, de begrotingen, de gemeenschappelijke munt en de staat en toekomst van de EU. Allemaal bewonderenswaardige en belangrijke onderwerpen. Maar hoe bereik je dat? Met analyses, naleving, monitoring en evaluatie? Met rapporten en afkortingen? Tegenwoordig zou vooral de Europese cultuur een centrale rol moeten spelen in hoe we over eenheid in Europa denken. Ons doel zou moeten zijn om mensen, en met name jongeren, enthousiast te maken voor het verenigde Europa en de ideeën die het met zich meebrengt. En hoe bereik je dat? Door middel van cultuur.

Cultuur is instinctief. Je voelt een muziekstuk. Je proeft een gerecht. Je beweegt mee met een dans. Je raakt geïnspireerd door een schilderij. Dat soort ervaringen schept emotionele banden over grenzen en nationaliteiten heen. Onze gedeelde geschiedenis van migratie, oorlog, verzoening, innovatie, handel, beweging… Wanneer we ons verdiepen in elkaars kunst en tradities, nemen we deel aan die gedeelde, gelaagde geschiedenis van Europa. We zeggen: ja, we zijn verschillend, maar we zijn ook met elkaar verbonden.

In een tijd waarin nationalistische verhalen, "wij versus zij"-politiek en concurrentie de krantenkoppen domineren, is cultuur een manier om onszelf te herinneren aan de ware geest van Europa, die ons kan verenigen en inspireren. Als Europa meer investeert in zijn cultuur, investeert het in de lijm die het sociale weefsel bijeenhoudt.

Waarom belandt cultuur dan op de achtergrond?

Cultuur blijft vaak in de schaduw van de grote EU-verhalen en krijgt bovendien te weinig financiering of beperkte budgetten. Dit geldt voor zowel lokaal, nationaal als Europees niveau. Waarom? Vaak valt cultuur onder 'zachte' beleidsgebieden zoals kunst, erfgoed en sociale inclusie. Het hoort niet thuis in de 'harde' thema's zoals economie, energie of veiligheid. Dat betekent minder stemmen in de besluitvorming en minder prioriteit. Als we het over Europa hebben, denken we vaak aan de interne markt, Schengen of de euro. Zelden spreken we over de pan-Europese traditie van volksliederen, het netwerk van culturele centra dat landsgrenzen overschrijdt, of de gedeelde conventies in architectuur of theater. Zonder een prominente rol voor deze thema's blijft cultuur marginaal.

Waarom is dit belangrijk voor de toekomst van Europa?

In een tijdperk waarin de Europese Unie wordt uitgedaagd door interne en externe bedreigingen, wordt het idee van een verenigd Europa steeds fragieler. In deze moeilijke tijden biedt cultuur een weg naar verbinding. Wanneer mensen zich cultureel verbonden voelen, voelen ze zich eerder betrokken bij de Europese Unie, niet als een koud institutioneel bouwwerk, maar als een levende, ademende gemeenschap van mensen. Ze zullen er eerder om geven en haar willen verdedigen, samen met alle waarden en ideeën die zij vertegenwoordigt.

Je kunt discussiëren over het belang van richtlijnen en budgetten, en je hebt gelijk. Maar wat je bijblijft, is het lied dat je in een ander land hoorde, de dans die je in een buurland bijwoonde, het gerecht dat je tijdens je reis proefde, het verhaal dat je deelde met iemand wiens taal je nog niet sprak. Dat zijn de bruggen van Europa.

Ik hoop dat de EU niet alleen meer investeert in infrastructuur, markten en concurrentie, maar ook in zaken die de harten van de mensen op het hele continent raken, culturele banden smeden en de nieuwsgierigheid aanwakkeren die Europa tot de geweldige unie maakt die het vandaag de dag is.

Bron: Pixabay, Fotocredit: Ralphs_Fotos

Wat kun je doen om het verschil te maken?

Natuurlijk zijn het de beleidsmakers die de budgetten voor cultuur vaststellen, maar we hebben allemaal een rol te spelen. En hier is een verhaal om dat te bewijzen. Het bedrijf van een vriend van mij heeft vestigingen in verschillende Europese landen. Als teambuildingactiviteit moest elke vestiging een traditie uit een ander land kiezen en die vieren. De vestiging waar hij werkt, werd gekoppeld aan de vestiging in Spanje. Bulgaren dansten flamenco, Spanjaarden maakten martenitsa-armbandjes. Mensen uit beide landen waren nieuwsgierig naar hoe de ander zijn tradities vierde. Hij vertelde me dat deze ervaring hem dichter bij zijn internationale collega's had gebracht. Gewoon door die ene dag.

Europa heeft dringend behoefte aan iets waar mensen verliefd op kunnen worden: iets menselijks, emotioneels en gedeelds.

Een Schengen-grenspost kan heropend worden.
Een visumregime kan veranderen.
Een handelsonderhandeling kan mislukken.

Maar muziek, kunst, gastronomie en verhalen stromen eindeloos over grenzen heen.

Alleen cultuur kan mensen verenigen. Het geeft Europa een gezicht, een stem, een hartslag. Cultuur is het langetermijngeheugen van Europa en de basis voor zijn veerkracht op de lange termijn. Het kan zowel barrières slechten als bruggen bouwen. Europa zal niet alleen bijeengehouden worden door bbp-cijfers, verdragen of richtlijnen. Het zal bijeengehouden worden door mensen die delen van zichzelf herkennen in de cultuur van anderen.

De eenheid van Europa begint niet in Brussel.
Het begint ermee dat een lied uit een ander land je onverwacht raakt.
Op de manier waarop een nieuwe taal prachtig in je oren klinkt.
Op dezelfde manier waarop een gerecht uit een andere streek je eraan herinnert dat je deel uitmaakt van iets groters.

En hierbij mijn uitnodiging: word een cultureel ambassadeur van Europa in je eigen dagelijks leven.
Je hebt geen mandaat, budget of politieke functie nodig. Het enige wat je nodig hebt is nieuwsgierigheid.

Probeer een nieuwe traditie. Zing een lied uit een ander land. Kook een gerecht waarvan je de naam nauwelijks kunt uitspreken. Leer tien woorden in de taal van een buur. Vraag iemand hoe zij de lente, Kerstmis of een lokaal festival vieren. Bezoek een kooroptreden, een folkloristisch evenement of een studententheaterstuk uit een andere cultuur.

Als je een sterker Europa wilt, begin dan met één culturele uitwisseling. Eén verhaal. Eén gedeeld moment.

Wees de brug. De rest volgt vanzelf.

Geschreven door

Geef het gesprek vorm

Heb je iets toe te voegen aan dit verhaal? Heb je ideeën voor interviews of invalshoeken die we moeten verkennen? Laat het ons weten als je een vervolg wilt schrijven, een tegengeluid wilt laten horen of een soortgelijk verhaal wilt delen.

Een tegenargument schrijven Een gerelateerd artikel schrijven