Live

Het hete 13-urige werk

Er is sterke maatschappelijke en politieke druk vanuit de Griekse samenleving na de stemming in het Griekse parlement voor een nieuwe regeling die werkdagen van maximaal 13 uur toestaat. Op 16 oktober 2025 keurde het Griekse parlement de regeling goed, die door de regering werd omschreven als een "modernisering" en een innovatie in het arbeidsrecht. De vakbonden veroordelen de nieuwe regeling unaniem als een terugkeer naar een "middeleeuwse arbeidswetgeving". Concreet staat de regeling werknemers in de particuliere sector toe om maximaal 13 uur per dag te werken, gedurende maximaal 37 dagen per jaar, met een toeslag van 40% voor overuren en de belofte dat deelname "vrijwillig" blijft.

Deze regeling werd verdedigd door minister van Arbeid Niki Kerameos, die betoogde dat "de term '13-urige werkdag' misleidend is" en dat deze in de praktijk "alleen in uitzonderlijke gevallen en met toestemming van de werknemer zal worden toegepast". Vakbonden zoals ADEDY (Overheidsinstantie voor Ambtenarenvakbonden) en GSEE (Algemene Confederatie van Griekse Arbeiders) bekritiseren dit uiteraard en stellen dat een dergelijke regeling niet realistisch is, omdat de markt wordt gekenmerkt door ontoereikende controlemechanismen en machtsongelijkheid. Daarom zou zogenaamd "vrijwillig" overwerk neerkomen op het bieden van een wettelijk kader om werkgevers te dwingen werknemers te overwerken. De publieke sector, hoewel niet direct getroffen, werd in dezelfde maand lamgelegd door twee algemene stakingen , terwijl duizenden werknemers het Syntagmaplein en Thessaloniki overstroomden om de intrekking van de wet te eisen.

De Nieuwe Democratie (centrumrechtse EP: Volkspartij) regering van Mitsotakis presenteert het dertiende uur als een instrument voor "flexibiliteit" dat werknemers met meerdere banen kan stimuleren om zich volledig te wijden aan één werkgever met een hoger salaris. Om de legitimiteit van de maatregel te benadrukken, verwijst de regering naar de naleving van Europese regels, volgens welke de maximale wekelijkse werktijd – inclusief overuren – niet meer dan 48 uur mag bedragen. Ondanks het wettelijke kader verzwakt een dergelijke regeling in wezen collectieve arbeidsovereenkomsten en versterkt zij de onderhandelingspositie van werkgevers, wat leidt tot ongelijke arbeidsomstandigheden.

Zoals Pavlos Geroulanos, parlementslid en hooggeplaatst lid van de PASOK-partij, publiekelijk op zijn Facebookpagina verklaarde, probeert de regering iets als "flexibiliteit" voor te stellen dat in de praktijk neerkomt op het afschaffen van vaste werktijden en het afwentelen van de aanpassingskosten op de schouders van de werknemers. Hij stelde dat de verwijzing van de minister naar collectieve arbeidsovereenkomsten die een werkweek van 6 dagen of 13 uur voorschrijven, onjuist bleek, zoals de Griekse Federatie van Verzekeringsverenigingen zelf al had aangegeven. Dit onthult, zoals Geroulanos opmerkte, een gevaarlijke trend van politieke desinformatie: het gebruik van voorbeelden "naar behoefte" om wetgeving te rechtvaardigen die de macht concentreert in de handen van werkgevers, ten koste van werknemers.

De oppositie , aangevoerd door PASOK (centrumlinks, EP: PES) en SYRIZA (links, EP: Die Linke), sprak van "het wettelijk vastleggen van overwerk" en "het afschaffen van de achturige werkdag", met het argument dat Grieken al langer werken dan de meeste Europeanen, terwijl hun inkomens tot de laagste in de EU behoren. Volgens Eurostat -gegevens had Griekenland in 2024 inderdaad het hoogste gemiddelde aantal wekelijkse werkuren in Europa: 39,8 uur, vergeleken met het Europese gemiddelde van 36 uur. Terwijl veel noordelijke landen, zoals Nederland en Denemarken, experimenteren met een vierdaagse werkweek en flexibele werkmodellen, heeft Griekenland ervoor gekozen om meer werk wettelijk vast te leggen als reactie op de achterstand in productiviteit. In plaats van de collectieve vertegenwoordiging en de sociale dialoog te versterken, zoals het ministerie had kunnen doen, heeft dit beleid geleid tot de legalisering van individuele onderhandelingen ten koste van collectieve arbeidsovereenkomsten. Tegelijkertijd is het ondenkbaar dat de productiviteitsachterstand kan worden ingehaald met meer zinloos werk, want dat zou neerkomen op een samenleving die haar economische vermoeidheid probeert te bestrijden met nog meer vermoeidheid.

De filosofie van de Europese productiviteit

Volgens Eurostat (mei 2025) werkten Grieken in 2024 gemiddeld 39,8 uur per week, het hoogste percentage in de Europese Unie, waarmee ze Polen (38,9) en Roemenië (38,8) overtroffen. Aan de andere kant werkten Nederlanders slechts 32,1 uur, terwijl Denen en Oostenrijkers 33,9 uur werkten. Het verschil in het aantal gewerkte uren weerspiegelt niet alleen de verschillende arbeidsmarkten, maar ook verschillende opvattingen over wat "productiviteit" inhoudt.

In Noord- en West-Europese landen, waar sterke instituties heersen , maken deeltijdwerk en een vierdaagse werkweek deel uit van een model dat kortere werktijden koppelt aan hogere productiviteit en welvaart. In Griekenland worden langere werktijden echter gezien als een noodzakelijk kwaad om personeelstekorten op te vangen, met name in seizoensgebonden sectoren zoals toerisme en dienstverlening. Dit zou natuurlijk ook via sectorale overeenkomsten kunnen worden aangepakt. Tegelijkertijd stelt de regering dat de maatregel een " realiteit " dient waarin een vergrijzende bevolking en een tekort aan geschoolde arbeidskrachten de markt onder druk zetten.

De beschikbare CEDEFOP- gegevens over de situatie in Griekenland ten opzichte van het Europees gemiddelde tonen inderdaad asymmetrieën aan: de werkgelegenheidsgroei in Griekenland bedroeg slechts 1,3%, lager dan het EU-gemiddelde (1,4%), terwijl het percentage hoogopgeleide werknemers op 37,8% ligt. Dit wijst erop dat de economie vastzit in banen met een lage toegevoegde waarde, terwijl tegelijkertijd slechts 14,2% van de bevolking deelneemt aan onderwijs- of trainingsprogramma's, vergeleken met een gemiddelde van 54% in online vacatures die hooggekwalificeerde vaardigheden vereisen. Dit onthult een kloof tussen de eisen van de markt en het beschikbare talent. Deze discrepantie verklaart gedeeltelijk waarom Griekenland, ondanks het herstel na de schuldencrisis, het op een na slechtste land in de EU blijft wat betreft koopkracht – afgezien van bepaalde kortzichtige, mislukte beleidsmaatregelen – met bijna de helft van de burgers die moeite heeft om in hun basisbehoeften te voorzien.

De tol van vermoeidheid

Terwijl Noord-Europa het concept werk herdefinieert rondom efficiëntie, reproduceert Zuid-Europa – en Griekenland in het bijzonder – het rondom uithoudingsvermogen. Het ene Europa werkt om te leven; het andere leeft om te werken. Omdat laatstgenoemde de ontwikkelingen niet kan bijbenen, bijvoorbeeld in het decennium 2014-2024, verminderde bijna de helft van de Europese landen de wekelijkse werktijd met meer dan een uur. Dit fenomeen wordt in verband gebracht met de opkomst van deeltijdwerk, de deelname van meer vrouwen aan de arbeidsmarkt en de verschuiving naar de dienstensector, zoals Euronews meldt. Onderzoekers van de Europese Commissie, die trends over een periode van 30 jaar analyseren, schrijven de vermindering van de werktijd ook toe aan technologische vooruitgang, die de aard van het werk eerder hervormt dan uitbreidt.

De Griekse overheid probeert zich te profileren als een moderne, investeringsvriendelijke staat die inspeelt op de behoeften van de arbeidsmarkt. Dit lijkt echter niet het geval te zijn wanneer de werkloosheid op 8,1% blijft, de lonen onder het Europees gemiddelde liggen en bijna één op de vijf werknemers meer dan 45 uur per week werkt. Een dergelijke situatie bevordert geen nieuwe productiviteit en is ook niet gunstig voor werknemers; het legitimeert simpelweg de bestaande overbelasting. Statistieken bevestigen dit: Eurostat laat zien dat Griekse werknemers de hoogste verhouding tussen daadwerkelijke en reguliere werkuren in de EU hebben, met weinig tot geen verschil daartussen. Dit betekent dat "overuren al een integraal onderdeel van het dagelijks leven zijn". Zelfstandigen werken gemiddeld 46,6 uur per week, meer dan werknemers in loondienst, wat bevestigt dat het concept van "flexibiliteit" uiteindelijk leidt tot economische onzekerheid op de lange termijn.

Achter de overduidelijke bevordering van een machtsongelijkheid tussen werkgevers en werknemers schuilt de deregulering van de werktijden en het verdwijnen van vrije tijd als maatschappelijk goed. Griekenland is het eerste EU-land dat de 13-urige werkdag wettelijk heeft vastgelegd, maar de vraag die dit oproept is een pan-Europese: hoeveel uur moet iemand werken om als "productief" te worden beschouwd – en hoeveel uur kan iemand verdragen om te leven?

Geschreven door

Geef het gesprek vorm

Heb je iets toe te voegen aan dit verhaal? Heb je ideeën voor interviews of invalshoeken die we moeten verkennen? Laat het ons weten als je een vervolg wilt schrijven, een tegengeluid wilt laten horen of een soortgelijk verhaal wilt delen.

Een tegenargument schrijven Een gerelateerd artikel schrijven