Live

Een generatie die op de laatste reserves leeft

Uit diverse enquêtes en onderzoeken blijkt een consistent patroon: Generatie Z rapporteert hogere niveaus van stress, angst en burn-out dan welke generatie dan ook vóór hen. In de Deloitte Global Gen Z and Millennial Survey geeft ongeveer 40% van de Gen Z-respondenten aan zich altijd of meestal gestrest te voelen, waarbij velen die stress direct in verband brengen met werk- en financiële druk. Andere gegevens schetsen een nog grimmiger beeld: in 2025 rapporteerde 74% van de Gen Z-werknemers een matige tot hoge mate van burn-out, waarmee zij de meest uitgebrande generatie op de arbeidsmarkt zijn.

Dit is niet zomaar een geval van jonge werknemers die zich aanpassen aan het volwassen leven. Het weerspiegelt een diepere structurele verschuiving in de manier waarop werk, identiteit en stabiliteit met elkaar verweven zijn.

De druk om te slagen – zonder stabiliteit

Eerdere generaties begonnen vaak aan een carrière met een duidelijker toekomstperspectief: stabiele werkgelegenheid, stijgende lonen en de verwachting dat inspanning zou leiden tot vooruitgang. Voor Generatie Z is die formule echter niet meer geldig. Stijgende levenskosten , woningcrises en een onzekere arbeidsmarkt hebben geleid tot wat sommige onderzoekers omschrijven als een "wankele hoop" – een kloof tussen inspanning en beloning, waarbij jongeren investeren in werk en opleiding zonder duidelijk pad naar stabiliteit. Bijna de helft van de respondenten van Generatie Z geeft aan zich financieel onzeker te voelen, en die onzekerheid is nauw verbonden met hun mentale welzijn.

Het resultaat is een paradox: van jongeren wordt verwacht dat ze veel investeren in hun carrière, terwijl ze er tegelijkertijd geen vertrouwen in hebben dat die investeringen vruchten zullen afwerpen. Die onzekerheid voedt chronische stress, lang voordat de traditionele maatstaven voor 'succes' bereikt zijn.

Altijd online: de digitale laag van burn-out

In tegenstelling tot eerdere generaties laat Generatie Z het werk aan het einde van de dag niet meer los. Smartphones vervagen de grenzen tussen professioneel, sociaal en privéleven. Berichten komen na werktijd binnen. E-mails blijven minutenlang onbeantwoord, niet dagen. Sociale media houden de cyclus van vergelijking en prestatiedruk in stand, lang nadat het werk is afgelopen. Onderzoek toont aan dat jongere werknemers meer moeite hebben dan oudere generaties om zich los te koppelen van hun werk: slechts een derde van de 18- tot 24-jarigen zegt dat ze zich van hun werk kunnen afsluiten wanneer dat nodig is.

Deze constante connectiviteit creëert wat psychologen omschrijven als cognitieve overbelasting : een toestand waarin de hersenen nooit volledig herstellen van de stimulatie.

De cultuur van constante optimalisatie

Een burn-out wordt niet alleen door werk veroorzaakt. Het wordt versterkt door een bredere culturele verwachting, het idee dat elk aspect van het leven geoptimaliseerd moet worden: carrières moeten betekenisvol zijn, hobby's productief, sociale contacten moeten vastgelegd worden. Zelfs rust wordt vaak gezien als een vorm van zelfverbetering.

Sociale media versterken deze druk. Met één scrollbeweging zie je leeftijdsgenoten die startups beginnen, influencers die aan hun persoonlijke merk bouwen en makers die van hun hobby een bron van inkomsten maken. De impliciete boodschap is constant: je zou meer kunnen doen. Na verloop van tijd ontstaat hierdoor een vicieuze cirkel waarin rust onverdiend aanvoelt en productiviteit ontoereikend lijkt, zelfs wanneer mensen al overbelast zijn.

Werk zonder grenzen

De structuur van het moderne werk verergert burn-out. Startersfuncties vereisen vaak hoge prestaties met beperkte autonomie, terwijl de gig-economie en freelance-economie de grens tussen loondienst en constante beschikbaarheid doen vervagen. Tegelijkertijd zijn werkculturen nog niet volledig aangepast aan de verwachtingen van jongere werknemers op het gebied van mentale gezondheid. Minder Gen Z'ers voelen zich op hun gemak om stress met hun leidinggevenden te bespreken, wat wijst op een kloof tussen bewustwording en ondersteuning.

Veel jonge werknemers zitten gevangen tussen twee tegenstrijdige opvattingen: "Wees ambitieus, flexibel en altijd beschikbaar" en "Bescherm je mentale gezondheid en stel grenzen". Het verzoenen van deze verwachtingen wordt vaak aan individuen overgelaten, in plaats van aan systemen.

Burnout als uitgangspunt

Wat burn-out bij Generatie Z zo bijzonder maakt, is niet alleen de intensiteit ervan, maar ook het moment waarop het zich voordoet. Studies suggereren dat burn-out eerder in het leven piekt dan bij voorgaande generaties, waarbij jonge volwassenen aan het begin van hun carrière hoge stressniveaus ervaren. In sommige gevallen leidt dit tot demotivatie: werknemers verminderen hun inzet, wisselen vaak van baan of herdefiniëren succes volledig. In andere gevallen leidt het tot ernstiger gevolgen, zoals angst, depressie en langdurige psychische problemen.

Een nieuwe kijk op werk, waarden en rust.

Een burn-out vóór je dertigste is niet zomaar een persoonlijk probleem. Het is een signaal dat de systemen rondom jongeren – economisch, technologisch en cultureel – onhoudbare eisen aan hen stellen. Om dit aan te pakken is meer nodig dan wellness-apps of productiviteitstips. Het gaat om stabielere carrièrepaden, realistische verwachtingen ten aanzien van beschikbaarheid en werkplekken waar mentale gezondheid centraal staat en niet slechts als bijzaak wordt beschouwd.

Voor Generatie Z is de uitdaging niet alleen het overleven van de eerste jaren van volwassenheid. Het gaat erom te herdefiniëren hoe die jaren er überhaupt uit zouden moeten zien. Want als burn-out de standaard startpositie wordt, is de vraag niet langer hoe je ervan herstelt, maar hoe je voorkomt dat het een hele generatie definieert.

Geschreven door

Geef het gesprek vorm

Heb je iets toe te voegen aan dit verhaal? Heb je ideeën voor interviews of invalshoeken die we moeten verkennen? Laat het ons weten als je een vervolg wilt schrijven, een tegengeluid wilt laten horen of een soortgelijk verhaal wilt delen.

Een tegenargument schrijven Een gerelateerd artikel schrijven