Live

Op de plek waar Gaza niet meer lijkt op wat het ooit was, krijgt een nieuw geopolitiek experiment vorm. Dit is niet zomaar een vredesmissie, noch een klassieke humanitaire interventie; deze plek moet een proeftuin worden voor een complexe architectuur van internationale controle, waar militaire troepen, nieuwe instellingen en Europese staten naast elkaar bestaan ​​in een overgangsmechanisme, met Europa in een paradoxale positie: weliswaar aanwezig ter plaatse, maar aarzelend over de institutionele legitimiteit van dit nieuwe systeem.

De basis van dit mechanisme is VN-Veiligheidsraadresolutie 2803 , die een alomvattend plan goedkeurt om het conflict te beëindigen en de oprichting van een tijdelijke Internationale Stabilisatiemacht (ISF) in Gaza mogelijk maakt. Deze macht heeft duidelijke militaire dimensies in het kader van de demilitarisatie van de Gazastrook, de volledige ontwapening van niet-statelijke strijdkrachten en Hamas zelf. Tegelijkertijd voorziet zij in de bescherming van burgers en de training van nieuwe Palestijnse veiligheidstroepen, terwijl zij samenwerkt met Israël en Egypte om de grenzen te controleren en de stabiliteit te handhaven.

Dit keerpunt voor Gaza markeert het begin van een nieuw hoofdstuk waarin het gebied niet langer alleen onder humanitair toezicht zal staan, maar onder een internationaal veiligheidsregime. In de praktijk wil de Iraakse Veiligheidsmacht (ISF) fungeren als een overgangsmechanisme voor soevereiniteit, dat de terugtrekking van het Israëlische leger – maar niet van de Israëlische soevereiniteit – overbrugt en een nieuw Palestijns bestuurs- en politiesysteem creëert; met echter twijfelachtige mogelijkheden voor zelfbeschikking in dit soevereine, vitale gebied.

Hoewel Europa niet het voortouw neemt in dit initiatief, is het al begonnen zich in dit nieuwe systeem te integreren. Griekenland bijvoorbeeld, volgens geverifieerde informatie van de krant Kathimerini, is van plan een bataljon van 100 tot 150 soldaten te sturen, met gepantserde voertuigen, genisten en medisch personeel, die een actieve rol zullen spelen in de beveiliging, en niet alleen in humanitaire hulp, zoals het geval was in Afghanistan. De regeringswoordvoerder weigerde echter commentaar te geven op operationele zaken, zonder de informatie van Kathimerini te ontkennen. Tegelijkertijd bevinden zich volgens informatie van het Griekse Pentagon al twee Griekse officieren in het civiel-militaire coördinatiecentrum CMCC in Kiryat Gat, dat onder Amerikaans commando opereert.

Deze overgang is niet louter militair, maar institutioneel. De VN-resolutie voorziet ook in de oprichting van een nieuwe internationale organisatie, de zogenaamde Vredesraad, een overgangsbestuursorgaan met internationale rechtspersoonlijkheid, dat toezicht zal houden op het bestuur en de wederopbouw van Gaza totdat de Palestijnse Autoriteit de controle kan hernemen.

De "stabilisatie" in Gaza is niet gebaseerd op het vertrouwde, trage, transparante (en vaak ontoereikende) VN-ecosysteem, maar op een nieuw politiek-administratief mechanisme genaamd de Vredesraad. Deze raad heeft een internationale rechtsstatus, een overgangsregering en strategische richtlijnen voor een internationale veiligheidsmacht, met twijfelachtige resultaten en een strikt, gecentraliseerd en niet-transparant beleid van de VS als garantsteller van Israëls plannen.

We hebben hier dus niet zomaar "vredeshandhaving", maar een model van internationale surveillance dat institutioneel is opgelegd als een "oplossing" en vervolgens verwacht dat anderen het legitimeren door eraan deel te nemen.

Dit nieuwe orgaan zorgt ook voor politieke onzekerheid, aangezien de Europese Unie en een aantal van haar lidstaten als waarnemers optreden en volledige institutionele integratie wordt vermeden. De Europese Commissie, via commissaris Dubravka Šuica, zal de bijeenkomst van de Vredesraad bijwonen, maar heeft duidelijk gemaakt dat zij geen lid zal worden van de nieuwe organisatie. Zij heeft namelijk haar bedenkingen geuit over het feit dat dit orgaan de VN zou kunnen vervangen.

Griekenland neemt een vergelijkbaar standpunt in en participeert slechts als waarnemer, in een poging een evenwicht te bewaren tussen samenwerking met de Verenigde Staten en de naleving van het internationale legitimiteitssysteem van de VN. De Griekse regering heeft duidelijk gemaakt dat elke deelname aan een vredesmacht gebaseerd moet zijn op een duidelijk mandaat van de Veiligheidsraad, waarmee zij haar vrees voor de creatie van een parallel internationaal machtsmechanisme onderstreept.

Deze aarzeling is niet toevallig, aangezien de bevoegdheden van de Vredesraad zeer uitgebreid zijn. De raad kan administratieve en operationele structuren opzetten, de financiering coördineren en toezicht houden op het overgangsbestuur van Gaza, en fungeert daarmee feitelijk als een tijdelijke internationale administratie.

Aan Europese zijde is de betrokkenheid niet puur militair van aard; Italië heeft al aangegeven bereid te zijn een nieuwe Palestijnse politie op te leiden, waarmee het interne veiligheidsmechanisme wordt versterkt dat de bestaande machtsstructuren in Gaza zal vervangen.

Deze training is een cruciaal onderdeel van het transitieproces, aangezien de ISF ook de opdracht heeft de nieuwe Palestijnse veiligheidsdiensten te ondersteunen en op te leiden. Dit leidt tot een voorstel voor een hybride veiligheidsmodel: een internationale militaire macht voor stabilisatie, een nieuwe Palestijnse politie voor de interne orde en een internationaal bestuursmechanisme voor het bestuur.

De realiteit blijft uiteraard fragiel. Het recente bezoek van de voorzitter van de Duitse Bondsdag, Julia Klöckner, aan Gaza vond plaats onder strikte militaire begeleiding van het Israëlische leger, terwijl zelfs de journalisten die haar vergezelden geen toegang tot het gebied kregen, ondanks het feit dat ruimere toegang voor internationale waarnemers en humanitaire hulp internationaal gezien een "morele verplichting" is en geen politieke concessie. Het is belangrijk te benadrukken dat de internationale gemeenschap plannen maakt voor de wederopbouw en stabilisatie van Gaza, maar de werkelijke soevereiniteit over het gebied blijft gefragmenteerd.

Dit roept een diepere vraag op: is dit een vredesmissie of een nieuwe vorm van internationaal bestuur? Dit initiatief lijkt een tweeledig karakter te hebben, waarbij een vredesmissie en internationaal bestuur worden gecombineerd, met als doel de voorwaarden te scheppen die uiteindelijk de terugkeer van Palestijns zelfbestuur en de weg naar een eigen staat mogelijk zullen maken. Aan de andere kant doet de oprichting van een internationaal mechanisme met militaire, politie- en administratieve bevoegdheden meer denken aan modellen van internationaal voogdijschap, zoals die in de jaren negentig op de Balkan werden geïmplementeerd.

Voor Europa is deze deelname ook een test van strategische autonomie, aangezien het initiatief en de strategische richting grotendeels onder Amerikaanse invloed blijven. Europa bevindt zich daarmee in een tussenpositie, noch volledig autonoom, noch louter een waarnemer. Gaza wordt zo een laboratorium voor de toekomst van de internationale veiligheid. Een terrein waar legers, internationale organisaties en overgangsbesturen naast elkaar bestaan ​​en proberen de orde te handhaven in een omgeving waar het concept van soevereiniteit zelf nog steeds onderwerp van discussie is.

De hamvraag is of het een nieuw model van internationale macht zal creëren, waarin stabiliteit niet door staten wordt gewaarborgd, maar door meerlagige mechanismen van militaire en institutionele surveillance.

Europa betreedt Gaza en test daarmee zijn militaire macht, maar wel op een experimentele en voorzichtige manier. Het land blijft terughoudend in een gebied waar legitimiteit, veiligheid en politieke retoriek al onder druk staan. De VN-Veiligheidsraad heeft de nieuwe structuur (Raad van Vrede/ISF) juridisch gegrond verklaard, maar de structuur ervan, met Donald Trump in een centrale rol binnen de Raad van Vrede en een demilitariseringsmandaat dat zich expliciet richt op "niet-statelijke gewapende groeperingen", lijkt meer op een overgangsregering onder toezicht.

Daarom zijn de Europese manoeuvres veelzeggend: de Europese Commissie is aanwezig als waarnemer, niet als lid, onder verwijzing naar een wapenstilstand en wederopbouw, maar bewaart institutionele afstand tot een initiatief dat door velen wordt gezien als een parallel internationaal zwaartepunt.

Italië spreekt op zijn beurt over het trainen van de Palestijnse politie, een "mild" instrument dat niettemin bepaalt wie morgen staatsgeweld zal gebruiken. Tegelijkertijd laait het debat over een "Europees leger" weer op, maar zelfs vooraanstaande stemmen waarschuwen dat een parallelle structuur naast de NAVO de commandostructuren zou kunnen verwarren en gevaarlijk zou kunnen worden.

De ironie is dat, terwijl grote instellingen en organisaties spraken over massale misdaden en genocide, de internationale gemeenschap nooit het instrument heeft aangegrepen dat juist voor dit doel was gecreëerd: de Verantwoordelijkheid om te Beschermen (R2P) . Amnesty International heeft verklaard dat de juridische drempel voor genocide in Gaza is bereikt, en de VN heeft soortgelijke bevindingen gepubliceerd . En toch is R2P, als een kader dat preventie, respons en collectieve actie moet mobiliseren wanneer een staat er niet in slaagt de bevolking te beschermen tegen gruweldaden, in de praktijk politiek gezien inert gebleven.

De reden is bijna cynisch voorspelbaar: R2P is afhankelijk van politieke consensus, vooral in de Veiligheidsraad, waar geopolitiek (en het veto) doorgaans zwaarder wegen dan "verantwoordelijkheid". Niemand wil de deur openzetten voor bindende verantwoording als dat leidt tot conflicten met machtige bondgenoten, veranderende regels voor het gebruik van geweld of daadwerkelijke druk.

Aangezien de verwoesting al heeft plaatsgevonden, toont het internationale systeem een ​​opmerkelijke vastberadenheid, niet om te beschermen, maar om te beveiligen, wat resulteert in een asymmetrische machtsverhouding in de regio. Resolutie 2803 "regulariseert" de Raad van Vrede en geeft de Internationale Stabilisatiemacht uitgebreidere bevoegdheden.

Het probleem is dat zelfs het staakt-het-vuren de situatie tot nu toe niet echt onder controle had. Volgens recente berichten gaan de Israëlische aanvallen na het ingaan van het staakt-het-vuren onverminderd door , in een omgeving waar de humanitaire noden enorm blijven.

Kortom, R2P was niet "afwezig" omdat er geen crisis was; het was afwezig omdat er geen politieke wil was. En nu die wil zich aandient, manifesteert hij zich vooral als een veiligheidsmechanisme, een Vredesraad die in de eerste plaats het machtsprobleem lijkt aan te pakken.

Geschreven door

Geef het gesprek vorm

Heb je iets toe te voegen aan dit verhaal? Heb je ideeën voor interviews of invalshoeken die we moeten verkennen? Laat het ons weten als je een vervolg wilt schrijven, een tegengeluid wilt laten horen of een soortgelijk verhaal wilt delen.

Een tegenargument schrijven Een gerelateerd artikel schrijven