Live

Het New START-verdrag loopt af in februari 2026 en de verificatiemechanismen ervan functioneren al lang niet meer. De wereld betreedt een nieuw tijdperk van nucleaire concurrentie tussen de Verenigde Staten, Rusland en China.

De gebeurtenissen eind oktober zouden wel eens het moment kunnen zijn waarop een periode van drie decennia van strategische stabiliteit – gebaseerd op verdragen tussen kernmachten – feitelijk ten einde komt.

Op 26 oktober kondigde het Kremlin een "succesvolle" en "laatste" test aan van de strategische kruisraket 9M730 Burevestnik, bij de NAVO bekend als SSC-X-9 Skyfall. Drie dagen later presenteerde Rusland de nucleair aangedreven torpedo "Poseidon". Beide wapens maken gebruik van nucleaire aandrijving en zouden een "onbeperkt bereik" hebben en in staat zijn om kernkoppen te dragen.

Op 31 oktober deed president Donald Trump een aankondiging die wereldwijd tot grote verontwaardiging leidde.

"Vanwege de testprogramma's van andere landen heb ik het ministerie van Oorlog opdracht gegeven om onze kernwapens op gelijke voet te gaan testen," schreef Trump op Truth Social .

Veiligheidsexpert Mariusz Marszałek stelt dat Rusland dergelijke demonstraties gebruikt om zijn bereidheid tot strategische rivaliteit met de VS kenbaar te maken, ondanks de verliezen die het land heeft geleden in de oorlog tegen Oekraïne.

"Het is een boodschap aan Washington: Rusland mag dan wel verliezen in een conventioneel conflict, maar het blijft een nucleaire macht die niet genegeerd kan worden," benadrukt hij.

Internationale verontwaardiging

Het Amerikaanse besluit om de kernwapentests te hervatten, stuitte op kritiek en de vrees dat het het resterende mondiale wapenbeheersingssysteem zou destabiliseren. De Amerikaanse vicepresident J.D. Vance zei dat de stap bedoeld was om "de betrouwbaarheid van het Amerikaanse arsenaal te bevestigen", en benadrukte dat de Amerikaanse wapens "volledig functioneel zijn, maar regelmatig gecontroleerd moeten worden".

De Russische senator Konstantin Kosachev merkte op dat "hoewel de Verenigde Staten het CTBT (Verdrag inzake een alomvattend verbod op kernproeven) nooit hebben geratificeerd, ze hun handtekening er niet onder hebben gezet." Hij voegde eraan toe dat Washington, zelfs zonder ratificatie, verplicht is zich te onthouden van acties die het doel van het verdrag ondermijnen.

De plaatsvervangend woordvoerder van de VN, Farhan Haq, drong er bij alle betrokken partijen op aan stappen te vermijden die de spanningen zouden kunnen doen escaleren. "We moeten elke nucleaire actie vermijden die kan leiden tot een misrekening of escalatie met catastrofale gevolgen. We mogen de verwoestende erfenis van meer dan 2000 kernproeven die de afgelopen 80 jaar zijn uitgevoerd, niet vergeten", aldus Haq .

New START: een verdrag dat alleen op papier bestaat.

Het New START-verdrag, dat in april 2010 werd ondertekend en sinds februari 2011 van kracht is, blijft formeel van kracht tot 5 februari 2026. Het stelt limieten vast voor zowel de VS als Rusland: 1.550 ingezette strategische kernkoppen, 700 ingezette lanceersystemen en 800 ingezette en niet-ingezette lanceerinstallaties en bommenwerpers.

Dit is een aanzienlijke vermindering ten opzichte van het oorspronkelijke START I-verdrag uit 1991, dat 6.000 kernkoppen en 1.600 lanceerinstallaties toestond.

New START functioneert echter al maandenlang alleen nog maar in theorie. Het verificatiesysteem is ingestort.

In februari 2023 kondigde Vladimir Poetin de "opschorting" van de Russische deelname aan het verdrag aan, onder verwijzing naar "vijandige westerse acties" en vermeende technische schendingen door de VS.

De regering-Biden reageerde in juni 2023 door te stellen dat Rusland zich niet aan de bepalingen van het verdrag hield en legde wederkerige maatregelen op: het opschorten van gegevensuitwisseling over nucleaire arsenalen, meldingen over de systeemstatus en telemetriegegevens van rakettesten.

Een rapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken suggereerde dat Rusland vorig jaar waarschijnlijk de limiet van 1.550 kernkoppen heeft overschreden. Zonder inspecties of het delen van gegevens is verificatie vrijwel onmogelijk geworden.

Burevestnik: een "vliegend Tsjernobyl" in een juridisch grijs gebied

Volgens generaal Valery Gerasimov omvatte de Burevestnik-test in oktober een vlucht van 15 uur over een afstand van 14.000 kilometer met een snelheid van ongeveer 933 km/u.

Marszałek legt uit dat de Burevestnik "herhaaldelijk kan manoeuvreren, van koers kan veranderen en doelen vanuit onvoorspelbare richtingen kan benaderen, waardoor radardetectie extreem moeilijk is."

Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov hield vol dat de test "alleen het voortstuwingssysteem" betrof en "geen kernproef" was. Hij benadrukte dat Rusland "het CTBT niet heeft geschonden, aangezien er geen ontploffing heeft plaatsgevonden".

Marszałek voegt eraan toe dat de raket een miniatuurkernreactor als ramjet-aandrijvingssysteem gebruikt, waardoor deze theoretisch een onbeperkt bereik heeft.

Burevestnik: een raket met "geen bereiklimiet"

De wapenbeheersingsexpert merkt op dat de Burevestnik een kruisraket is waarvan Rusland beweert dat deze een "onbeperkt bereik" heeft dankzij een nucleair aangedreven scramjetmotor.

"Het werkt als een straalmotor, waarbij een kleine reactor lucht tot extreem hoge temperaturen verhit, waardoor stuwkracht ontstaat," legt Marszałek uit.

In tegenstelling tot traditionele kruisraketten zoals de Tomahawk of Kalibr, is de Burevestnik niet beperkt door de brandstofcapaciteit. "Alle conventionele raketten moeten voldoende brandstof voor de vlucht meevoeren, waardoor ingenieurs een balans moeten vinden tussen bereik en het gewicht van de kernkop", voegt hij eraan toe.

De Poseidon-torpedotest

Op 2 oktober hield Rusland een lanceringsceremonie voor de nieuwe nucleaire onderzeeër Khabarovsk, die speciaal is ontworpen om Poseidon-torpedo's te vervoeren.

"Dit wapen is krachtiger dan intercontinentale raketten. Er bestaat vandaag de dag niets vergelijkbaars," aldus de Russische president.

Russische functionarissen presenteerden de presentatie van de nieuwe wapensystemen als onderdeel van hun strategische nucleaire afschrikking.

Kosachev omschreef de wapens als Ruslands antwoord op westerse acties. "De afgelopen jaren heeft het Westen arrogant gehandeld, ervan uitgaande dat het geen weerstand zou ondervinden. Nu ziet het dat Rusland een krachtig antwoord heeft – en dat antwoord heet Oreshnik, Burevestnik en Poseidon," verklaarde hij. Oreshnik is een ballistische raket met een middellange reikwijdte die een kernkop kan dragen.

Het wereldwijde CTBTO-monitoringsysteem heeft geen tekenen van kernexplosies waargenomen. CTBTO-secretaris-generaal dr. Robert Floyd waarschuwde echter dat elke kernproef "schadelijk en destabiliserend" zou zijn.

Monitoringsystemen bevestigen: geen kernexplosies.

Noch de Burevestnik-test, noch de Poseidon-test leverden signalen op die duidden op een kernontploffing. Hoewel Moskou formeel geen schendingen van verdragen begaat, brengt het testen van kernwapens ernstige risico's op radioactieve besmetting met zich mee.

Het Burevestnik-programma kampt al lange tijd met technische problemen. In augustus 2019 stortte de raket tijdens een test op de basis Nyonoksa aan de Witte Zee in het water, waarna de reactor explodeerde tijdens de bergingswerkzaamheden. Twee soldaten en vijf ingenieurs van Rosatom kwamen om het leven en de stralingsniveaus in het gebied schoten omhoog.

Dr. Floyd waarschuwde op 30 oktober opnieuw dat elke nucleaire explosie "schadelijk en destabiliserend" zou zijn, en verzekerde dat het monitoringsysteem volledig operationeel blijft.

De China-factor: het einde van de bilaterale wapenbeheersing

Marszałek merkt op dat "de wereld niet langer bestaat uit twee gelijkwaardige supermachten zoals tijdens de Koude Oorlog." De bipolaire orde is vervangen door een "multipolair systeem waarin wapenbeheersing steeds moeilijker wordt."

Een rapport van het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) uit juni 2025 concludeerde dat "het tijdperk van geleidelijke reducties van kernwapenarsenalen voorbij is."

Volgens gegevens van het Pentagon en SIPRI heeft China zijn arsenaal uitgebreid van ongeveer 300 kernkoppen in 2020 tot circa 600 nu, en zou het er in 2030 meer dan 1.000 kunnen zijn.

Op 3 september 2025 onthulde Peking een complete nucleaire triade die in staat is het vasteland van de Verenigde Staten te treffen: de H-6N-bommenwerper met een vanuit de lucht gelanceerde ballistische raket, de JuLang-3, een ballistische raket die vanaf een onderzeeër wordt gelanceerd, en nieuwe varianten van intercontinentale ballistische raketten.

Marszałek benadrukt dat "ontwapeningsinspanningen alleen zinvol zijn als alle belangrijke spelers erbij betrokken worden." Deze verschuiving zet zowel de Verenigde Staten als Rusland aan tot "nieuw denken over het mondiale machtsevenwicht."

Oproepen om de dialoog levend te houden

Instellingen zoals de CTBTO, de Verenigde Naties en de Europese Unie dringen er bij kernwapenstaten op aan het testmoratorium te handhaven en de wapenbeheersingsgesprekken te hervatten.

Deskundigen benadrukken het belang van het in werking stellen van het CTBT en het behouden van kanalen voor strategische communicatie om nucleaire escalatie te voorkomen.

Marszałek zegt dat Burevestnik "een symbool is geworden van het loslaten van het technologische wapenbeheersingsregime". Hij voegt eraan toe dat "de Amerikanen waarschijnlijk vergelijkbare systemen zullen ontwikkelen om opkomende dreigingen te bestrijden".

"Maar zolang er geen echte dooi in de internationale betrekkingen optreedt, blijft de wereld op dezelfde plek steken: in een staat van strategische onzekerheid," waarschuwt hij.

De wereld is een tijdperk van "leven na New START" ingegaan – een tijdperk van kwalitatief onbeperkte en kwantitatief oncontroleerbare nucleaire concurrentie tussen drie partijen, waarin twee belangrijke normen van na de Koude Oorlog zijn ingestort: ​​verificatie- en testtaboes.

Geschreven door

Geef het gesprek vorm

Heb je iets toe te voegen aan dit verhaal? Heb je ideeën voor interviews of invalshoeken die we moeten verkennen? Laat het ons weten als je een vervolg wilt schrijven, een tegengeluid wilt laten horen of een soortgelijk verhaal wilt delen.

Een tegenargument schrijven Een gerelateerd artikel schrijven